Podczas premiery filmu „Wichrowych Wzgórz” Margot Robbie przyciągnęła uwagę świata nie tylko swoją stylizacją, lecz przede wszystkim biżuterią. Aktorka pojawiła się na czerwonym dywanie w legendarnym naszyjniku Taj Mahal powszechnie kojarzonym z Elizabeth Taylor, a jednocześnie głęboko zakorzenionym w historii Indii.
Ten wybór natychmiast uruchomił dyskusję:
czy naszyjnik Taj Mahal jest dziś symbolem hollywoodzkiego luksusu, czy indyjskiego dziedzictwa kulturowego?
Hollywoodzki glamour czy dziedzictwo imperium?
Dla wielu odbiorców naszyjnik Taj Mahal funkcjonuje przede wszystkim jako element hollywoodzkiej legendy. Obiekt pożądania noszony przez Elizabeth Taylor - ikonę złotej ery kina i jedną z najbardziej wpływowych kobiet popkultury XX wieku.
Jednak historia naszyjnika Taj Mahal zaczyna się znacznie wcześniej - na subkontynencie indyjskim.
Elizabeth Taylor i biżuteria
Elizabeth Taylor nie kolekcjonowała biżuterii przypadkowo. Fascynowały ją klejnoty, które miały udokumentowaną historię i symboliczny ciężar. Naszyjnik Taj Mahal był jednym z kluczowych elementów jej kolekcji, ponieważ łączył romantyczną narrację z imperialnym rodowodem.
Podarowany aktorce w latach 70. przez Richarda Burtona, stał się symbolem ich burzliwej, legendarnej relacji. Burton doskonale rozumiał, że Taylor nie interesuje sama ozdoba interesuje ją historia, którą można nosić.
Indie – miejsce narodzin naszyjnika Taj Mahal
Historia naszyjnika Taj Mahal ma swoje korzenie w Indiach. Jego centralnym elementem jest indyjski amulet z XVII wieku, datowany na okres imperium Mogołów. W kulturze Indii biżuteria nie pełniła wyłącznie funkcji dekoracyjnej była nośnikiem pamięci i władzy.
Cartier i naszyjnik Taj Mahal – europejska reinterpretacja
Choć pochodzenie naszyjnika Taj Mahal jest indyjskie, jego obecna forma została opracowana przez dom Cartier w XX wieku. Francuski jubiler oprawił indyjski amulet w złoto i kamienie szlachetne, nadając mu charakter luksusowej biżuterii haute joaillerie.
Warto przy tym zaznaczyć, że choć w archiwalnych przekazach marketingowych Cartier łączył naszyjnik z postacią Mumtaz Mahal, współczesne badania traktują to powiązanie jako element narracji symbolicznej, a nie udokumentowanej własności historycznej.
Klejnot do dziś często funkcjonuje pod nazwą „Naszyjnik Elizabeth Taylor” , co w jednym skrócie językowym redukuje wielowiekową historię Indii do zachodniego kontekstu popkulturowego.
Christie’s
Po śmierci Elizabeth Taylor naszyjnik Taj Mahal trafił na aukcję domu Christie’s . Sprzedaż, a następnie unieważnienie transakcji po zakwestionowaniu jednoznacznej proweniencji, zwróciły uwagę na złożoność historii obiektu.
Christie’s, jako dom aukcyjny zobowiązany do rygoru faktograficznego, musiało oddzielić narrację marketingową od informacji możliwych do potwierdzenia źródłowo. W ten sposób wyraźnie ujawniło się napięcie między legendą popkulturową a historycznym kontekstem indyjskiego naszyjnika.
“Naszyjnik Elizabeth Taylor” – jak nazwa zmienia historię
Określenie „naszyjnik Elizabeth Taylor” porządkuje narrację wokół hollywoodzkiej ikony, ale jednocześnie przesuwa uwagę z indyjskiego pochodzenia naszyjnika Taj Mahal na aktorke.
Elizabeth Taylor odegrała kluczową rolę w popularyzacji naszyjnika na Zachodzie. Jednak gdy jej imię staje się jedynym punktem odniesienia, pierwotny kontekst - indyjski amulet z epoki Mogołów - zostaje zredukowany do tła. W efekcie biżuteria funkcjonuje dziś bardziej jako element popkulturowej legendy niż jako przedmiot historii Indii.
Margot Robbie i powrót debaty o historii naszyjnika
Gdy Margot Robbie zakłada naszyjnik Taj Mahal na premierę “Wichrowych Wzgórz” przywraca go do współczesnej debaty. Czerwony dywan staje się przestrzenią, w której zderzają się dwie narracje:
— indyjska historia imperium Mogołów,
— hollywoodzka historia.
Czy naszyjnik Taj Mahal należy do Indii czy do Hollywood?
Odpowiedź pozostaje niejednoznaczna i właśnie dlatego naszyjnik Taj Mahal fascynuje do dziś.
• Z punktu widzenia historii: jego korzenie są indyjskie.
• Z punktu widzenia popkultury: jego legenda została ukształtowana w Hollywood.
• Z punktu widzenia mody: funkcjonuje jako obiekt pomiędzy piękny, lecz problematyczny.
Być może najuczciwsza odpowiedź brzmi:
naszyjnik Taj Mahal nie należy już do jednego miejsca. Jest produktem historii, która została przeniesiona, przepisana i wystylizowana.
I właśnie dlatego, gdy pojawia się na szyi Margot Robbie, przestaje być tylko biżuterią a zaczyna rozmowę o pochodzeniu klejnotu i o tym, w jaki sposób jego historia jest dziś opowiadana.
